Wiosną 2024 roku pojawiła się nowa kryptowaluta: NexFundAI. Schludna strona, token na Ethereum, do kupienia na Uniswap. Z firmą, która za nim stała, był tylko jeden problem. Nie istniała. Zbudowało ją FBI.
Przynęta
Operacja nazywała się Token Mirrors i była prowadzona z biura FBI w Bostonie. Pomysł był równie prosty, co bezczelny: jeśli chcesz wiedzieć, kto sprzedaje fałszywy wolumen, musisz mieć własny token, który tego fałszywego wolumenu potrzebuje.
Więc go zrobili. Strona, język whitepapera, prawdziwy token ERC-20, który dało się naprawdę kupić. Dwóch agentów weszło pod przykryciem jako założyciele młodej firmy kryptowalutowej szukającej pomocy. Pierwsza rozmowa nosi datę 29 maja 2024.
Co działo się dalej, zapisano słowo w słowo w zaprzysiężonym oświadczeniu, które złożył agent FBI Gregory Gerber. Wiadomości z czatów, umowy, nagrane wideorozmowy. Czyta się to jak menu.
Menu
Gotbit, firma zarejestrowana na papierze w Belize, którą prowadził 26-letni Aleksei Andriunin, liczyła sobie — zgodnie z podpisaną umową — 15 000 USDT za trzy miesiące “market makingu” na jednej giełdzie. Plus dwa procent tokenów. Plus dwadzieścia procent zysku.
MyTrade był tańszy: 500 dolarów miesięcznie za samo narzędzie, dwa tysiące za doradztwo na dokładkę. Dostawałeś panel, w którym sam ustawiałeś dzienny minimalny i maksymalny obrót. Resztę robił bot — kupował i sprzedawał od siebie, sobie, w twoim przedziale, “bez straty poza opłatami transakcyjnymi giełdy”.
A czasem było jeszcze taniej. Kiedy klient zapytał, czy wolumen jego tokena może dobić do miliona dolarów dziennie, pracownik Gotbit odpisał: “I can do it in 6 hours, it will cost about $200.”
Dwieście dolarów. Za milion obrotu, którego nigdy nie było.
Nikt nie mówi: manipulacja
Najbardziej uderzające w tych rozmowach jest słownictwo. Słowo manipulacja prawie nie pada. Mówi się o volume support, o rynku, który ma wyglądać organic, o wejściu na trending w CoinMarketCap.
Menedżer sprzedaży z Gotbit wytłumaczył tajnym agentom, dlaczego umowa pozostaje tak mglista: “that is why if you're looking for having more detailed agreements … we're not going to be having those things very clearly stated.”
W CLS Global, firmie z Emiratów, mówiono bardziej otwarcie. Pracownik Andrey Zhorzhes opisał algorytm jako coś, co “basically does self-trades, buying and selling … from multiple wallets so it's not visible”. A potem, w tej samej wideorozmowie: “I know that it's wash trading and I know people might not be happy about it.”
Założyciel MyTrade był ze wszystkich najszczerszy. Sens całego tego fałszywego wolumenu, tłumaczył, to przyciągnąć prawdziwych kupujących — ludzi “from the community, people you don't know about or don't care about”. Po co ci oni? “We have to make them lose money in order to make profit.” W tej samej rozmowie określił siebie jako mastermind firmy.
Szesnaście razy więcej niż rynek
Skalę trudno pojąć. Na jednej parze bitcoinowej, w ciągu mniej więcej 285 dni w 2018 i 2019 roku, FBI doliczyło się u Gotbit 3384 bitcoinów zmyślonego wolumenu wobec 212 bitcoinów prawdziwego handlu. Szesnaście razy tyle, co rynek, było powietrzem.
SEC pisała o botach jednej z firm, że generowały “quadrillions of transactions and billions of dollars of artificial trading volume each day”. Kiedy prokuratura w październiku 2024 wyciągnęła wtyczkę, wyłączono boty robiące fałszywy wolumen dla około sześćdziesięciu różnych kryptowalut. Zajęto krypto o wartości ponad 25 mln dolarów.
A to nie było nawet sedno tej historii.
Liczba, która była za wysoka
Bo przy stole siedział jeszcze ktoś.
W marcu 2023 pracownik Gotbit zameldował w grupie na czacie, że firma dostała trzy konta handlowe na giełdzie LBank, na których nie naliczano opłat transakcyjnych. Wygodne, kiedy twój model biznesowy to miliony transakcji z samym sobą.
W czerwcu 2023 firma tokenowa Saitama dostała od LBank wiadomość z prośbą, żeby “increase the trading volume at least 10k usdt per day”. Odpowiedź: “Okay”, i “let me check with mm” — sprawdzę to u market makera.
A kiedy wolumen naprawdę wymknął się spod kontroli, LBank rzeczywiście zareagował. Ale przeczytaj uważnie, na co. Pracownik napisał: “our risk control found that your trading volume is too high” i “please reduce the trading volume under 200k ASAP”. Nie “przestańcie”. Nie “to jest oszustwo”. Tylko: niech to będzie mniej widoczne.
Gotbit odpisał, że wolumeny już obniżył, ale że chwilę potrwa, zanim dzienna liczba za tym pójdzie.
Skierowanie
29 maja 2024 agenci FBI po raz pierwszy rozmawiali z kimś z LBank. W oświadczeniu zapisano, co powiedział ten pracownik: że LBank może przedstawiać firmy kryptowalutowe market makerom i że ci market makerzy potrafią podnieść wolumeny handlowe.
Trzy tygodnie później, 21 czerwca 2024, doszło do drugiej rozmowy. Teraz mowa była już wprost o robieniu wash trades na samym LBank, przy pomocy market makera. Pracownik wymienił firmy, które mogą to dostarczyć. Jedną z tych nazw był Gotbit.
24 czerwca ten sam pracownik LBank założył grupę na Telegramie, a w niej tajnych agentów i kogoś z Gotbit.
Tak to więc działało. Giełda kierowała klienta do manipulatora. Tyle że tym razem klientem było FBI.
Co jest pewne, a co nie
LBank, BitMart i XT.com nie zostały w tej sprawie oskarżone bez zarzutów. Występują w dokumentach jako miejsca, w których to się działo, a ich pracownicy nazywają się tam “LBank Employee 1” albo “przedstawiciel BitMart”. Prokuratura nie postawiła samym giełdom żadnego zarzutu.
To, co jednak jest: udokumentowana korespondencja. Prośby o więcej wolumenu, wolne od opłat konta dla market makera i pracownik, który łączy klienta z manipulatorem. To nie jest wyrok skazujący. Ale to jest powód, dla którego nigdy nie powinieneś czytać podanego przez giełdę wolumenu jako faktu.
Rozliczenie
2 października 2024 boty zostały wyłączone. Tydzień później prokuratura w Massachusetts ogłosiła zarzuty wobec osiemnastu osób i firm. Prokurator federalny podsumował to jednym zdaniem: tu innowacyjna technologia spotkała stuletni przekręt.
Założyciel MyTrade przyznał się do winy jako pierwszy, pod koniec października 2024. Część jego ugody: firma musiała wyłączyć narzędzie do wolumenu i napisać na swojej stronie, że “volume support is a form of wash trading and illegal under U.S. law”.
CLS Global przyznało się do winy w styczniu 2025 i 2 kwietnia usłyszało wyrok: 428 059 dolarów grzywny i przepadku krypto, trzy lata dozoru oraz zakaz działania na amerykańskim rynku kryptowalut.
Gotbit i Aleksei Andriunin przyznali się do winy w marcu 2025. 12 czerwca 2025 Andriunin dostał osiem miesięcy więzienia. Firma oddała około 23 mln dolarów w krypto i dostała warunek, jakiego nie widuje się często: Gotbit shall cease to exist or operate. Firma musiała przestać istnieć.
A potem FBI zrobiło to jeszcze raz
30 marca 2026 wypłynęła druga operacja, tym razem z Kalifornii. Dziesięciu zagranicznych oskarżonych, cztery firmy — i znowu Gotbit, teraz pod postacią trzech pracowników, którzy po pierwszej sprawie po prostu robili swoje dalej.
W akcie oskarżenia jest zdanie, które zdradza, jak dobrze zadziałało to za pierwszym razem: “As part of the undercover operation, the FBI created several cryptocurrency tokens.” Liczba mnoga.
Trzech oskarżonych zatrzymano w październiku 2025 i wydano ze Singapuru.
Co zostaje
Wolumen to najłatwiejsza do podrobienia liczba na giełdzie kryptowalut. Nie sprawdza jej żaden audytor, nie patrzy na nią żaden nadzorca, a to dokładnie ta liczba, na której buduje się rankingi i którą kierują się nowi kupujący.
Jak źle jest? Badacze, między innymi zespół z Cornell, opublikowali w 2022 roku analizę, z której wynika, że na nieregulowanych giełdach średnio ponad siedemdziesiąt procent raportowanego wolumenu to wash trading. Na regulowanych parkietach wyszło im około pięciu procent. Forbes zrobił w tym samym roku własne wyliczenie: ponad połowa zgłaszanego wolumenu bitcoina okazała się nieprawdziwa.
Dlatego u nas kolejność jest zawsze taka sama. Najpierw licencja, potem koszty, a dopiero na końcu wolumen. Licencję da się sprawdzić w publicznym rejestrze. Liczbę wolumenu da się kupić za dwieście dolarów.
Źródła
Podstawa: zaprzysiężone oświadczenie agenta FBI Gregory Gerber w sprawie przeciwko Andriuninowi (justice.gov, pdf) oraz Information przeciwko Liu Zhou (justice.gov, pdf). Dalej: DOJ o osiemnastu zarzutach (paź 2024), ugoda MyTrade (paź 2024), wyrok dla CLS Global (kwi 2025), wyrok dla Gotbit i Andriunina (cze 2025), druga operacja w Kalifornii (mar 2026); komunikat prasowy SEC (paź 2024); badanie nad wash tradingiem NBER (working paper 30783) i Forbes (sie 2022). Cytaty pochodzą z akt sądowych. Stan na 1 sierpnia 2026.