Het begon als een ruilbeurs voor speelkaarten en groeide uit tot de plek waar zeven van de tien bitcoins ter wereld werden verhandeld. Toen verdampte er 850.000 bitcoin. Dit is het verhaal van Mt. Gox — de eerste koning van de cryptomarkt, de nerd die de schuld kreeg, en de Russische hackers die de echte daders bleken.
Een ruilbeurs voor toverkaarten
De naam alleen al verraadt hoe klein het ooit begon. Mt. Gox — voluit Magic: The Gathering Online Exchange. Programmeur Jed McCaleb had de domeinnaam in 2007 geregistreerd om spelers hun fantasy-kaarten te laten ruilen. Toen dat niet aansloeg, bouwde hij het in 2010 om tot iets nieuws: een plek waar je die vreemde nieuwe digitale munt, bitcoin, kon kopen en verkopen.
Het was een grap die uit de hand liep. Binnen een jaar was Mt. Gox de grootste bitcoinbeurs ter wereld. En McCaleb, die wel iets beters te doen had, deed het ding begin 2011 van de hand — aan een Fransman in Tokyo.
De Franse koning van Tokyo
Die Fransman was Mark Karpelès: een zachtaardige, bebrilde programmeur die meer weg had van een verlegen anime-personage dan van een financieel tiran. Hij verhuisde naar Tokyo, sprak gebrekkig Japans, en runde vanuit een klein kantoor wat in razend tempo het kloppend hart van de hele cryptomarkt werd.
Op het hoogtepunt liep zo'n 70% van alle bitcoin-transacties op aarde via Mt. Gox. Miljoenen dollars per dag stroomden door de servers van deze ene man. Karpelès had de sleutels tot het koninkrijk — letterlijk, want hij beheerde de wallets. Hij was koning.
Maar een koning die op een vulkaan zat.
De chaos achter de schermen
Achter de glimlach was het een puinhoop van epische proporties. De beveiliging was amateuristisch: private keys lagen verspreid over hot wallets alsof het snoepgoed was. Er werd nauwelijks een deugdelijke boekhouding of logboek bijgehouden. Klanten klaagden steeds vaker dat opnames vastliepen. En op de beurs zelf draaide vermoedelijk een handelsbot — later “Willy” gedoopt — die de koers kunstmatig opdreef.
Karpelès bleef zeggen dat alles onder controle was. In werkelijkheid had niemand echt zicht op hoeveel bitcoin er nog in de kluis zat. En dat was geen detail. Dat was, zou later blijken, het hele probleem.
De grijze februaridag
Begin februari 2014 bevriest Mt. Gox de opnames “om technische redenen”. De onrust zwelt aan. En dan, rond 24 februari 2014, gaat de site simpelweg offline. Een paar dagen later vraagt het bedrijf in Japan surseance van betaling aan.
Ongeveer 850.000 bitcoins waren “verdwenen” — zo'n 450 miljoen dollar. De grootste diefstal die het internet tot dan toe had gezien.Faillissementsaanvraag Mt. Gox, februari 2014 bewezen
Van die 850.000 bitcoin behoorden er zo'n 750.000 aan klanten toe. Reddit ontplofte. Mensen eisten bloed. En de bebrilde Fransman veranderde van de jongen die per ongeluk koning werd, in de schurk van het verhaal.
De schurk die iedereen wilde
De Japanse politie arresteerde Karpelès in augustus 2015. De aanklacht: verduistering, en het manipuleren van de administratie. In de rechtszaal zat hij daar — te stil, met diezelfde bril — terwijl aanklagers tien jaar cel eisten voor het verduisteren van miljoenen aan klantengeld.
De wereld had zijn dader. Het verhaal leek af. Maar het klopte niet.
De plotwending
In maart 2019 kwam het vonnis, en het verraste iedereen. De rechtbank in Tokyo sprak Karpelès vrij van verduistering — hij had, oordeelde de rechter, zonder kwade opzet gehandeld. Schuldig was hij alleen aan het sleutelen aan de digitale administratie: een voorwaardelijke straf van 2,5 jaar. Geen cel. De koning was een puinhoop geweest, geen dief.
Maar wie had dan wél 850.000 bitcoin gestolen? Het antwoord kwam pas jaren later, en van de andere kant van de wereld. In juni 2023 maakte het Amerikaanse ministerie van Justitie een aanklacht openbaar tegen twee Russen: Alexey Bilyuchenko en Aleksandr Verner.
Al vanaf september 2011 hadden de hackers een server van Mt. Gox in Japan binnengedrongen — en tapten ze de kluis leeg tot minstens 2014. Zeker 647.000 bitcoin.Aanklacht US DOJ, juni 2023 bewezen
Lees dat nog eens. Vanaf 2011 — nog vóór Karpelès goed en wel begreep wat hij had gekocht — bloedde Mt. Gox al leeg. De coins druppelden jarenlang weg, ongemerkt, terwijl de Fransman bleef geloven dat zijn kluis vol zat. Hij had geen imperium geërfd, maar een lek schip. En het gestolen geld werd witgewassen via een andere beruchte beurs, BTC-e, gerund door dezelfde Bilyuchenko samen met de Rus Alexander Vinnik.
De schat die terugkwam
En dan de wending die het pas echt een jongensboek maakt. Terwijl de faillissementsprocedure jarenlang voortsleepte, vond de curator iets in een oud, vergeten walletformaat: ongeveer 200.000 bitcoin die niemand nog op de radar had. De schatkaart die tevoorschijn kwam uit een stoffige lade in Tokyo.
Die vondst veranderde alles. Want de bitcoin die in 2014 was “verdampt” op zo'n 450 miljoen dollar, was inmiddels het veelvoud daarvan waard. In 2024 begon curator Nobuaki Kobayashi eindelijk met terugbetalen — niet in dollars, maar in bitcoin en bitcoin cash. Schuldeisers die tien jaar in het ongewisse hadden gezeten, kregen munten terug die intussen goud waard waren geworden.
Het slepende dossier is er nog steeds: de terugbetaaldeadline is inmiddels verschoven naar 31 oktober 2026, en de boedel houdt nog altijd tienduizenden bitcoin aan — de grootste onafgewikkelde erfenis van elke gevallen beurs ooit. Twaalf jaar na de instorting is Mt. Gox nog niet klaar met het uitbetalen van de doden.
Wat Mt. Gox ons leerde
Geen enkel verhaal heeft de cryptomarkt zo diep gevormd. Mt. Gox was het oertrauma: het moment waarop een generatie leerde dat “je munten op een beurs” betekent dat een ander jouw sleutels heeft. Uit die pijn kwamen de gewoontes die vandaag standaard zijn: cold storage, de eis van Proof of Reserves, en uiteindelijk de roep om écht toezicht die in Europa uitmondde in MiCAR — met verplichte scheiding van klantgeld en een vindbare, aansprakelijke entiteit.
Want dat is het eeuwige verschil dat Mt. Gox blootlegde. Bij een beurs zonder toezicht en zonder gescheiden klantgeld ben jij niet de eigenaar van je bitcoin — je bent een schuldeiser. En als de kluis ooit leeg blijkt, kan het twaalf jaar duren voordat je erachter komt hoeveel er nog over is.
De Franse koning is allang van zijn troon. Maar de vraag die hij achterliet, staat nog fier overeind: weet je zeker dat de kluis vol is — en wie heeft de sleutel?
Bronnen
Vonnis Karpelès (vrijgesproken van verduistering, schuldig aan data-manipulatie): Japan Times, CoinDesk. De échte daders — DOJ-aanklacht tegen Bilyuchenko & Verner (~647.000 BTC vanaf 2011, witwas via BTC-e): justice.gov, The Record. Terugbetaling & deadline okt 2026: CoinDesk, CoinMarketCap.