Waarom onafhankelijke market makers belangrijk zijn

Een orderboek kan er liquide uitzien, maar de echte vraag is wie de bied- en laatprijzen plaatst. Laat een exchange meerdere onafhankelijke market makers toe, of komt vrijwel alle liquiditeit van één gelieerde partij? Dat verschil raakt spreads, prijsontdekking, veerkracht en mogelijke belangenconflicten.

Wat doet een market maker?

Een market maker plaatst doorlopend koop- en verkooporders. Het verschil tussen beide prijzen is de spread. In ruil voor het risico dat prijzen bewegen terwijl orders worden uitgevoerd, probeert de market maker een deel van die spread te verdienen.

Goede market making zorgt doorgaans voor:

kleinere verschillen tussen bied en laat;
meer beschikbare liquiditeit rond de marktprijs;
minder prijsimpact bij grotere orders;
snellere aansluiting bij prijzen op andere handelsplatformen;
een ordelijker orderboek tijdens normale marktomstandigheden.

Waarom meerdere partijen beter zijn dan één

Concurrentie tussen market makers dwingt iedere partij om scherpere prijzen te bieden. Een maker met een te brede spread of te weinig volume wordt door een ander voorbijgegaan.

Meerdere onafhankelijke liquiditeitsverschaffers verminderen bovendien concentratierisico. Wanneer één partij een storing heeft, risicolimieten verlaagt of zich tijdens volatiliteit terugtrekt, hoeft het volledige orderboek niet direct leeg te vallen.

Het aantal market makers is overigens niet genoeg. Tien namen die uiteindelijk door dezelfde eigenaar, kredietlijn of technologie worden aangestuurd, bieden minder diversiteit dan zij op papier suggereren.

Wat als externe market makers niet worden toegelaten?

Een gesloten model is niet automatisch frauduleus. Een broker kan bijvoorbeeld zelf als tegenpartij optreden en vooraf duidelijk uitleggen hoe prijzen tot stand komen. Het risico ontstaat wanneer een platform zich presenteert als open exchange, terwijl gebruikers niet kunnen vaststellen:

wie de belangrijkste tegenpartij is;
of een gelieerde partij voorrang of informatievoordeel heeft;
hoe de referentieprijs wordt bepaald;
of externe partijen op objectieve voorwaarden toegang krijgen;
of de exploitant economisch profiteert van verliezen van klanten.

Zonder onafhankelijke concurrentie kan een spread kunstmatig breed blijven. Ook wordt moeilijker te beoordelen of de prijs echt door vraag en aanbod ontstaat of grotendeels door één interne liquiditeitsbron wordt gezet.

Market maker versus interne handelsdesk

Deze begrippen worden vaak door elkaar gehaald.

Een onafhankelijke market maker handelt voor eigen rekening, maar staat juridisch en operationeel los van de exchange. Hij hoort dezelfde marktdata en matchingregels te gebruiken als vergelijkbare deelnemers.

Een gelieerde market maker heeft een eigendoms- of groepsrelatie met het platform. Dat hoeft niet per definitie verkeerd te zijn, maar vereist sterke functiescheiding en transparantie.

Een interne proprietary trading desk is onderdeel van of direct verbonden met de exploitant en handelt voor eigen rekening. Wanneer zo’n desk toegang heeft tot niet-publieke orders, posities of liquidatieniveaus, ontstaat een veel zwaarder conflict.

Wat zegt MiCA?

MiCA verlangt dat de regels voor deelname aan een crypto-handelsplatform objectief, niet-discriminerend en proportioneel zijn en eerlijke, open toegang bevorderen. De exploitant mag op het eigen platform niet voor eigen rekening handelen. Matched-principal trading is alleen toegestaan wanneer de klant ermee instemt en de toezichthouder informatie over het gebruik ontvangt.

Daarnaast moeten crypto-aanbieders belangenconflicten identificeren, voorkomen, beheersen en bekendmaken. Dat is relevant bij verticale integratie: één groep die tegelijk exchange, broker, custodian, tokenuitgever en liquiditeitsverschaffer is.

Welke data zou een goede exchange publiceren?

ExchangeFacts zou marktstructuur niet alleen op marketingclaims moeten beoordelen. Relevante meetpunten zijn:

aantal actieve onafhankelijke market makers per hoofdmarkt;
aandeel van de grootste liquiditeitsverschaffer;
objectieve toelatingscriteria;
eventuele eigendomsrelaties met liquiditeitsverschaffers;
latency- en marktdatarechten per deelnemerscategorie;
aanwezigheid van last look, internalisation of matched-principal trading;
gemiddelde spread en orderboekdiepte, ook tijdens stress;
beschikbaarheid van historische trades en orderboekdata;
beleid voor belangenconflicten en proprietary trading.

Niet alle gegevens zullen openbaar zijn. Juist het ontbreken van disclosure kan daarom als afzonderlijk transparantiesignaal worden getoond, zonder automatisch wangedrag te veronderstellen.

De praktische test voor traders

Kijk niet alleen naar het volume dat een exchange zelf rapporteert. Vergelijk:

de spread op hetzelfde moment met andere exchanges;
de diepte op 10, 25 en 50 basispunten van de midprijs;
de prijsimpact van een realistische order;
hoe snel het orderboek herstelt na een grote trade;
hoe spreads reageren tijdens volatiliteit;
of prijzen onafhankelijk bewegen of één externe markt vertraagd volgen.

Een orderboek met veel knipperende orders kan optisch druk zijn en toch weinig uitvoerbare liquiditeit bevatten.

ExchangeFacts-oordeel

Onafhankelijke market makers zijn geen garantie voor een eerlijke exchange. Ze maken manipulatie, storingen of belangenconflicten niet onmogelijk. Maar open en gelijkwaardige toegang creëert wel concurrentie en maakt prijszetting beter controleerbaar.

De belangrijkste vraag is daarom niet: “Heeft deze exchange een market maker?” De betere vraag is: “Kunnen meerdere onafhankelijke partijen onder dezelfde regels concurreren, en kan de exploitant aantonen dat niemand toegang heeft tot informatie of uitvoering die voor andere deelnemers verborgen blijft?”

Bronnen

Vergelijk exchanges op meer dan alleen feesBekijk de vergelijkingen